DEVLET HASTANELERİNDE MEYDANA GELEN
TIBBİ UYGULAMA HATALARINDA HİZMET KUSURU KAVRAMI
İdare, sağlık Anayasamızın 125. maddesi gereği “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”. Bu nedenle idare yalnızca sağlık hizmetlerinin eksiksiz bir şekilde yürütülmesinden değil, sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında meydana gelen zarardan da sorumludur. Sağlık hizmetlerinin çoğu niteliği gereği tehlike unsurunu bünyesinde bulundurur. Bu nedenle genel olarak sağlık hizmetleri, somut olayın özelliklerine göre idarenin kusur sorumluluğu yanında kusursuz sorumluluğuna da neden olabilir.
Hizmet Kusuru Kavramı
İdarenin, sağlık hizmetlerini gerçek kişilerden oluşan personelinin örgütlenerek çalışması ile vermesine karşın; hizmetin işleyişi sırasında bir zarar meydana gelmesi halinde zararın hangi personelin kusurundan kaynaklandığı zarara uğrayan vatandaş tarafından her zaman kolayca tespit edilemeyebilir. Sağlık hizmetlerinin sunumu sırasında meydana gelen hizmet kusuru, sağlık hizmetlerinin yürütülmesinin idarenin asli görevi olması nedeniyle sağlık personelinin fiilinden bağımsız, birinci derecede, asli bir sorumluluktur ve şahsi kusura yönelik ilkelerden bağımsız değerlendirilir. Personelinin kusurlu fiili nedeniyle meydana gelen zarardan idare sorumludur. Bu nedenle hizmet kusuru nesnel ve anonim bir nitelik taşımaktadır.
Hizmet kusuru genel olarak hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesinden kaynaklanır.
- Sağlık Hizmetinin Kötü İşlemesi
Hizmetin kötü işlemesi, hizmet kusurunun en çok rastlanılan halidir. Sağlık hizmetlerinin çeşitliliği nedeniyle hizmetin kötü işlemesi kavramını soyut olarak ortaya koymak mümkün değildir. Hizmetin iyi ya da kötü işlediği, her olaya özgü olarak idarenin olanakları doğrultusunda takdir edilmelidir. Aşılamanın eksik yapılması, steril olmayan malzeme kullanılması ya da enjeksiyonun hatalı yapılması sağlık hizmetinin kötü işlemesine örnek gösterilebilir.
- Sağlık Hizmetinin Geç İşlemesi
Bu kusur türünde hizmet işlemekte fakat olması gerekenden daha geç işlediği için zarar meydana gelmektedir. Hizmetin işlemesi gereken sürenin mevzuat tarafından öngörüldüğü hallerde bu sürenin aşılması, hizmetin geç işlediğinin tespitini kolaylaştırır. Bunun gibi bir belirlemenin olmadığı hallerde ise somut olayın özelliklerine göre durumun aciliyeti ve idarenin imkanları doğrultusunda değerlendirme yapılmalıdır. Kuduz benzeri hastalıklara geç müdahale edilmesi, nöbetçi hekimin sorumlu hekime geç haber vermesi, sorunlu bir doğum halinde kadın doğum uzmanının zamanında gelmemesi, ambulansın arızalı olması nedeniyle durumu acil olan hastanın geç sevk edilmesi gibi durumlarda sağlık hizmetinin geç işlemesi nedeniyle meydana gelen zarardan idarenin sorumlu olmasını gerektiren hallerdendir.
- Sağlık Hizmetinin Hiç İşlememesi
İdarenin hizmeti sunma konusunda bağlı olmadığı hallerde, hizmeti sunmaması durumunda takdir yetkisine sahip olduğu kabul edilerek sorumlu tutulamazken sağlık hizmeti, niteliği itibariyle kesintisiz olarak sunulması gereken bir kamu hizmeti olduğundan idarenin takdir yetkisine dayanarak hizmeti getirmemesi halinde sorumlu olacağı kaçınılmazdır. Örneğin bıçaklı saldırı nedeniyle yaralanan hastaya gerekli müdahalenin yapılmaması nedeniyle idarenin kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
Kamu personelinin zarara neden olan fiilinin hizmetle hiç ilgisinin olmaması, kasıtlı veya suç oluşturacak şekilde davranarak zarara neden olunması halinde idarenin tazminat sorumluluğuna değil, personelin şahsi sorumluluğuna gidilmesi gerekir.
