4857 sayılı İş Kanunu uyarınca, haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma kabul edilir ve normal ücretin en az %50 zamlısıyla ödenir. Aşağıdaki araç, aylık brüt ücretiniz ve fazla çalıştığınız saat sayısına göre olası fazla mesai alacağınızı hesaplamanıza yardımcı olur.

Fazla Mesai (Fazla Çalışma) Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre, haftalık 45 saati aşan çalışmalar “fazla çalışma” olarak kabul edilir ve işçiye normal ücretinin üzerinde zamlı olarak ödenmesi gerekir. Fazla mesai ücreti tahakkuk ettirilmez veya bordroya hiç yansıtılmazsa, işçi bu alacağını iş sözleşmesi devam ederken veya sona erdikten sonra dava/arabuluculuk yoluyla talep edebilir.

Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Hesaplamanın çıkış noktası saatlik ücrettir: aylık brüt ücret, ayda ortalama 30 gün × 7,5 saat üzerinden bulunan 225 saate bölünerek saatlik ücrete ulaşılır. Bu saatlik ücrete, çalışmanın türüne göre farklı zam oranları uygulanır:

• Fazla çalışma (%50 zamlı): Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için.
• Fazla süreli çalışma (%25 zamlı): Kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesinde kararlaştırılan süreyi aşan, ancak 45 saatin altında kalan çalışmalar için.
• Hafta tatili/genel tatil çalışması (%100 zamlı): İşçinin dinlenme hakkının bulunduğu günlerde çalıştırılması hâlinde.

Saatlik ücret ile ilgili zam oranı çarpılıp, çalışılan fazla mesai saatiyle çarpıldığında toplam fazla mesai alacağına ulaşılır. Yukarıdaki araç, aylık ücretinizi, çalıştığınız fazla mesai saatini ve çalışma türünü girmeniz üzerine bu hesabı otomatik olarak yapar.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Fazla mesai ücreti bordroda gösterilmiyorsa nasıl ispatlanır?

Tanık beyanı, yazışmalar, giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri gibi deliller ile fazla çalışmanın varlığı ispatlanabilir.

2. Fazla mesai alacağının zamanaşımı süresi ne kadardır?

Fazla mesai alacakları 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

3. Yönetici (üst düzey) çalışanlar fazla mesai talep edebilir mi?

İşyerinde üst düzey yönetici konumunda olup çalışma saatlerini kendisi belirleyebilen kişiler genellikle fazla mesai talep edemez; bu durum somut olaya göre değerlendirilir.

4. Fazla mesaiye rıza gösterilmesi hakkı ortadan kaldırır mı?

Hayır, işçinin fazla çalışmayı fiilen kabul etmiş olması, yasal fazla mesai ücretini talep etme hakkını ortadan kaldırmaz.

5. Fazla mesai yerine izin (serbest zaman) kullanılabilir mi?

Kanun, işçinin onayı ve belirli şartlarla fazla çalışma karşılığı serbest zaman kullanımına da imkân tanır; ancak bu, ücret alacağının otomatik olarak ortadan kalkması anlamına gelmez.

6. Fazla mesai hesaplaması kesin bir alacak tutarı mıdır?

Araç yaklaşık bir hesap sunar; kesin tutar, dava/arabuluculuk sürecinde sunulan deliller ve bilirkişi incelemesiyle netleşir.

İşçilik alacaklarınızla ilgili detaylı bilgi için İş Hukuku sayfamızı, diğer hesaplama araçlarımızı inceleyebilirsiniz.