İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan hak ve yükümlülükleri, çalışma koşullarını ve bu ilişkinin sona ermesine bağlı sonuçları düzenleyen hukuk dalıdır. Temel amacı, işçi ile işveren arasındaki menfaat dengesini gözeterek, ekonomik açıdan daha zayıf konumda bulunan işçiyi koruyucu düzenlemeler getirmektir.

İşe giriş ve iş sözleşmesinin hazırlanmasından, ücret, fazla mesai, yıllık izin gibi çalışma koşullarına; iş sözleşmesinin feshi, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade davaları ile iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat taleplerine kadar geniş bir uyuşmazlık yelpazesini kapsar. Bu davalarda hem işçi hem işveren tarafının haklarının usulüne uygun şekilde ileri sürülmesi büyük önem taşır.

Atıf Hukuk Bürosu, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, fazla mesai ve diğer işçilik alacakları davaları ile iş kazası ve mobbing kaynaklı tazminat taleplerinde hem işçi hem işveren müvekkillerine arabuluculuk aşamasından dava sürecine kadar kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Kıdem tazminatı nedir, hangi şartlarda ödenir?
En az 1 yıl kıdemi olan işçiye; işveren tarafından haksız şekilde feshedilmesi, işçinin haklı nedenle (İş Kanunu m.24) feshetmesi, emeklilik, kadın işçinin evlilik nedeniyle 1 yıl içinde ayrılması, askerlik veya ölüm gibi hallerde ödenir. Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında hesaplanır ve yasal bir tavan sınırı bulunur.

2. İhbar tazminatı nedir, kıdem tazminatından farkı nedir?
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin, kıdeme göre belirlenen bildirim sürelerine (2-8 hafta) uyulmadan feshedilmesi halinde ödenen tazminattır. Kıdem tazminatı feshin sebebine bağlı olarak doğarken, ihbar tazminatı yalnızca bildirim süresine uyulmamasından kaynaklanır; ikisi ayrı kalemlerdir ve birlikte talep edilebilir.

3. İşe iade davası nedir, kimler açabilir?
İş güvencesi kapsamındaki işçiler (otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerinde en az altı aylık kıdemi olan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan) geçerli bir sebep gösterilmeden işten çıkarılırsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak, anlaşma sağlanamazsa işe iade davası açabilir.

4. Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır, talep edilebilir mi?
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir. İşçi, fazla mesai yaptığını tanık beyanı, yazışma, giriş-çıkış kayıtları gibi delillerle ispatlayarak alacağını arabuluculuk ve gerekirse dava yoluyla talep edebilir.

5. Mobbing (psikolojik taciz) nedeniyle işçi ne yapabilir?
Mobbinge maruz kalan işçi, İş Kanunu m.24 uyarınca haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanarak kıdem tazminatına hak kazanabilir; ayrıca kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat talep edebilir. Bu süreçte tanık beyanları, yazışmalar ve sağlık raporları önemli delil niteliği taşır.

6. İş kazası geçiren işçinin hakları nelerdir?
İşçi, SGK’dan geçici veya sürekli iş göremezlik ödeneği ile maluliyet geliri alabileceği gibi, işverenin kusuru oranında SGK tarafından karşılanmayan zararlar için maddi ve manevi tazminat davası da açabilir. Kazanın iş kazası sayılması için işverence üç iş günü içinde SGK’ya bildirilmesi gerekir.

7. Yıllık ücretli izin hakkı nasıl kullanılır, kullandırılmazsa ne olur?
Bir yılını dolduran işçi, kıdemine göre yılda en az on dört ila yirmi altı gün ücretli izne hak kazanır. İş sözleşmesinin feshi halinde kullandırılmayan izin süreleri ücrete dönüştürülerek işçiye ödenir; izin ücreti alacağı fesih tarihinden itibaren beş yıllık genel zamanaşımına tabidir.

8. Haksız yere işten çıkarılan işçi hangi haklara sahiptir?
Kıdem ve ihbar tazminatı, kullanılmayan izin ücreti, varsa fazla mesai, prim ve ikramiye alacakları talep edilebilir; işçi iş güvencesi kapsamındaysa ayrıca işe iade davası açılabilir.

9. İşçilik alacakları davalarında zorunlu arabuluculuk var mı?
Evet. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi işçi-işveren alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talepleri bakımından dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.

10. İşçilik alacaklarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
25 Ekim 2017 tarihinden sonra doğan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, ücret, fazla mesai ve yıllık izin ücreti gibi işçilik alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu tarihten önce doğmuş alacaklar için farklı süreler uygulanabilir.