Taksitli satışlarda, sözleşmeden ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenmesi yaygın bir uygulamadır. Ancak bu senetlerin ne şekilde düzenlenmesi gerektiği kanunla sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, bu şartlara uyulmadan düzenlenen senetler geçersiz sayılmakta ve borçlu, bu senede dayalı icra takibinden borçlu olmadığının tespitini isteyebilmektedir.
Taksitli Satışta Senet Hangi Şekilde Düzenlenmelidir?
4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 6/A maddesi, taksitli satış sözleşmelerinde, sözleşmeden ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde bir senet düzenlenecekse, bu senedin iki temel şarta uyması gerektiğini öngörür: senet, her bir taksit için ayrı ayrı düzenlenmeli ve yalnızca nama yazılı olmalıdır. Bu şartlara aykırı olarak, örneğin taksitlerin tamamı için tek bir senet düzenlenmesi veya senedin emre yazılı olarak tanzim edilmesi halinde, düzenlenen kambiyo senedi geçersiz kabul edilir.
Yargıtay Kararı
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin konuya ilişkin bir kararında (2016/25606 E., 2019/2069 K.), davacı, davalıdan ev eşyası satın aldığını, taksit amacıyla emre yazılı bonolar verdiğini, borcunun büyük kısmını ödemesine rağmen davalının senetleri herhangi bir ihtar çekmeden icra takibine koyduğunu ileri sürerek, senetlerin iptali ile fazla ödediği bedelin iadesini talep etmiştir.
Yerel mahkeme davayı kabul ederek davacının icra takibindeki borçtan sorumlu olmadığına ve fazla ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar vermiş; davalı bu kararı temyiz etmiştir.
Yargıtay, dosya incelemesinde, taraflar arasındaki sözleşmenin taksitli satış niteliğinde olduğunu, ancak dava konusu senedin her bir taksit için ayrı ayrı düzenlenmediğini ve emre yazılı olarak tanzim edildiğini tespit etmiştir. 4077 sayılı Kanun’un 6/A maddesindeki şekil şartlarına aykırı düzenlenen bu senedin geçersiz olduğunu, dolayısıyla yerel mahkemenin davacının borçlu olmadığına hükmetmesinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirtmiştir. Mahkeme, kararın gerekçesinde küçük bir eksiklik bulunmakla birlikte sonucun doğru olduğunu değerlendirerek, gerekçeyi düzelterek kararı onamıştır.
Bu Karardan Çıkan Sonuç Nedir?
Taksitli bir satış işleminde, satıcı tarafından tüm borç için tek bir senet alınması veya senedin emre yazılı düzenlenmesi, kanuna aykırıdır. Böyle bir senede dayanılarak başlatılan icra takibi karşıs ında, borçlu senedin geçersizliğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep edebilir. Taksitli mal veya hizmet satışı yapan işletmelerin, senet düzenleme usulünü bu şekil şartlarına uygun hale getirmesi; tüketicilerin ise imzaladıkları senetlerin bu koşullara uyup uymadığını dikkatle incelemesi önem taşımaktadır.
