Kullanmak İçin Bulundurma mı, Ticaret mi?
Üzerinde veya evinde uyuşturucu bulunan bir kişi için en önemli soru şudur: Bu madde kendi kullanımı için mi bulunduruluyordu, yoksa satmak için mi? Cevap, kişinin TCK 191’den mi yoksa alt sınırı 10 yıl hapis olan TCK 188/3’ten mi yargılanacağını belirler. Kanun bu ayrım için gram cinsinden bir sınır koymamıştır; kararı deliller verir.
İki suç arasındaki fark
Kullanmak için uyuşturucu satın almak, kabul etmek veya bulundurmak TCK 191’de düzenlenmiştir. Aynı hareketler kullanma dışındaki bir amaçla, örneğin satmak için yapılırsa TCK 188/3’teki ticaret suçu oluşur.
Yani fiziksel olarak aynı eylem, kişinin amacına göre iki farklı suça dönüşebilir. Bu amacın tespiti ise sanığın beyanıyla değil, somut delillerle yapılır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 3 ölçütü
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bulundurma amacının belirlenmesinde dikkate alınacak ölçütleri şöyle sıralamıştır (YCGK, 2018/10-10 E., 2018/57 K.):
- Kişinin davranışları: Sanığın maddeyi başkasına satma, devretme veya tedarik etme yönünde bir davranışı olup olmadığı.
- Bulundurma şekli: Maddenin nerede ve nasıl saklandığı. Kullanıcılar genellikle maddeyi kolay ulaşabilecekleri bir yerde, örneğin üzerinde veya evde tutar. Ticaret yapan kişiler ise depo, mağara, çardık gibi gizli yerler tercih edebilir. Maddenin çok sayıda küçük paket halinde, her paket aynı ağırlıkta hazırlanmış olması ve yanında hassas terazi, paketleme malzemesi bulunması önemli bir gösterge sayılır.
- Maddenin çeşidi ve miktarı: Kullanıcılar genellikle bir veya birbirine benzer etkili maddeler kullanır. Birbirinden farklı etkileri olan eroin, kokain, esrar ve amfetamin gibi maddelerin bir arada bulunması satış amacına işaret edebilir.
Bu ölçütler birlikte değerlendirilir. Hiçbiri tek başına kesin sonuç doğurmaz.
Miktar tek başına yeterli mi?
Hayır. Yargıtay, yalnızca miktara bakarak karar verilemeyeceğini, maddenin paketlenme şekli, saklandığı yer, ihbar ve istihbarat bilgisi gibi tüm unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Bununla birlikte Yargıtay’ın bazı kararlarında yol gösterici değerlendirmeler görülür. Örneğin günlük kullanım miktarı eroin için yaklaşık 0,060 gram, kokain için yaklaşık 0,030 gram olarak kabul edilmiştir. Ancak bu rakamlar her dosyada otomatik olarak uygulanan sınırlar değildir.
Bir örnek: Bir kişinin evinde yapılan aramada tek parça halinde 5 gram esrar ve bir paket sigara kağıdı bulunduğunu düşünelim. Hassas terazi, paketleme malzemesi veya satışa dair bir ihbar yoksa bu tablo kullanım amacına işaret eder. Aynı 5 gram esrar ise on ayrı küçük pakete bölünmüş, yanında hassas terazi ve çok sayıda boş kilitli poşetle bulunmuşsa, miktar küçük olsa bile ticaret şüphesi güçlenir. Görüldüğü gibi belirleyici olan yalnızca miktar değil, maddenin hangi halde ve hangi eşyalarla birlikte bulunduğudur.
Kişinin kullanıcı olduğu nasıl ispatlanır?
Kişinin gerçekten uyuşturucu kullanıcısı olup olmadığı, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 75. maddesine göre vücudundan alınan idrar, kan veya saç gibi biyolojik örneklerle tespit edilebilir. Bu inceleme hem savunma hem de iddia açısından önemlidir. Kullanıcı olduğunu iddia eden birinin örneklerinde madde bulunmaması, bu savunmayı zayıflatır.
Ayrıca kişinin ekonomik durumu da dikkate alınır. Geliri düşük olduğu halde uzun süre yetecek, yüksek değerde uyuşturucu bulunduran birinin bu maddeyi yalnızca kendi kullanımı için aldığı savunması sorgulanabilir (YCGK, 2019/10-453 E., 2021/679 K.).
Ticaret iddiasına karşı nelere bakılmalı?
- Hassas terazi gerçekten sanığa mı ait, üzerinde parmak izi veya uyuşturucu artığı var mı?
- Paketler aynı ağırlıkta ve satışa hazır mı, yoksa tek parça mı?
- Kişiye satış yapıldığını söyleyen bir tanık veya alıcı var mı?
- Telefon kayıtlarında satışa dair somut yazışmalar bulunuyor mu?
- Biyolojik örnekler kişinin kullanıcı olduğunu gösteriyor mu?
Bu soruların cevabı, aynı miktar uyuşturucu için bile birkaç yıllık ceza ile on yılı aşan ceza arasındaki farkı belirleyebilir.
Sıkça sorulan sorular
Kaç gram uyuşturucu ticaret sayılır? Kanunda gram sınırı yoktur. Miktar; paketleme, hassas terazi, kişinin davranışları ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Evde hassas terazi bulunması ticaret anlamına mı gelir? Tek başına değil. Terazi üzerinde uyuşturucu artığı olup olmadığı ve teraziyle uyuşturucunun bağlantısı kriminal incelemeyle tespit edilmelidir.
Kullanıcı olduğumu nasıl kanıtlarım? Kan, idrar veya saç örnekleri alınarak yapılan inceleme bu konuda en güçlü delillerden biridir.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Uyuşturucu Ticaretinde Seçimlik Hareketler · Uyuşturucu Soruşturmasında Telefon İncelemesi ve Arama
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
