Uyuşturucu Soruşturmasında Telefon İncelemesi ve Arama
Uyuşturucu davalarının sonucu çoğu zaman soruşturma aşamasında toplanan delillerle belirlenir. Telefon yazışmaları, ev aramasında bulunan hassas terazi veya paketler, alıcıların ifadeleri bu delillerin başında gelir. Ancak bu delillerin kanunda gösterilen usule uygun toplanması şarttır. Usule aykırı elde edilen deliller, ne kadar güçlü görünürse görünsün, hükme esas alınamaz.
Polis telefonumu inceleyebilir mi?
Cep telefonu, kişisel verileri ve yazışmaları içeren dijital bir materyaldir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesine göre dijital materyallerde arama ve kopyalama yapılabilmesi için:
- Hakim kararı gerekir,
- Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararı yeterlidir; ancak bu karar 24 saat içinde hakim onayına sunulmalıdır.
Kolluk görevlilerinin bu kararlar olmadan telefonun mesajlarına, arama kayıtlarına veya fotoğraflarına bakması hukuka aykırıdır. Önemli bir ayrıntı: Şüphelinin rızası olsa bile karar olmadan yapılan inceleme usule aykırı kabul edilir.
Yargıtay, kolluk görevlilerinin kararsız olarak şüphelinin telefonunu inceleyip yazışmaları tutanağa geçirdiği bir dosyada, bu tutanağın hukuka aykırı delil olduğunu ve hükme esas alınamayacağını belirtmiştir (10. CD, 2020/18813 E., 2022/7392 K.).
Telefon görüşme kayıtları (HTS) nasıl alınır?
Şüpheli ile uyuşturucu satın aldığını söyleyen kişi arasında telefon trafiğinin tespiti, CMK 135. maddesi kapsamında hakim kararıyla mümkündür. Bu kayıtlar, alıcının beyanını destekleyip desteklemediğini göstermek bakımından önemlidir. Ancak HTS kaydı yalnızca görüşmenin var olduğunu gösterir, içeriğini değil.
Ev ve iş yeri araması
Konut, iş yeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yapılabilmesi için hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri gerekir. Kolluk amirinin yazılı emri bu yerler için yeterli değildir.
Cumhuriyet savcısı aramada hazır bulunmuyorsa, aramada o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin bulundurulması gerekir (CMK 119/4). Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, bu kurala uyulmadan yapılan aramaların hukuka aykırı olduğu ve bu aramalarda ele geçen delillerin hükme esas alınamayacağı kabul edilmiştir.
Parmak izi ve DNA incelemesi neden önemli?
Uyuşturucunun bulunduğu paketlerin ve hassas terazilerin gerçekten sanığa ait olup olmadığı her zaman açık değildir. Bir evde yaşayan birden fazla kişi olabilir veya araç başkasına ait olabilir. Bu yüzden:
- Uyuşturucu paketleri üzerinde parmak izi incelemesi,
- Gerektiğinde paketler üzerinde moleküler genetik (DNA) incelemesi,
- Hassas terazi üzerinde uyuşturucu artığı incelemesi
yapılması önemli bir delil kaynağıdır. Yargıtay, sanığın maddenin kendisine ait olmadığını savunduğu bir dosyada paketler üzerinde parmak izi araştırması yapılmadan hüküm kurulmasını eksik araştırma saymıştır (10. CD, 2020/4371 E., 2021/12325 K.).
Maddenin uyuşturucu olduğu nasıl ispatlanır?
Ele geçen maddenin uyuşturucu veya uyarıcı etki doğuran bir madde olup olmadığı mutlaka laboratuvar raporu ile belirlenmelidir. Bu konuda kriminal polis laboratuvarları ve Adli Tıp Kurumu raporları esas alınır. İlaç niteliğindeki maddelerde ayrıca maddenin reçeteye tabi olup olmadığı Sağlık Bakanlığı’ndan sorulmalıdır.
İfadeler ve teşhis
- Kollukta müdafi (avukat) olmadan alınan ifade, şüpheli hakim veya mahkeme huzurunda doğrulamadıkça hükme esas alınamaz (CMK 148/4).
- Uyuşturucuyu sanıktan aldığını söyleyen kişilere yapılan teşhis işlemi, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun Ek-6. maddesine uygun yapılmalıdır. Tek fotoğraf gösterilerek yapılan teşhis, delil değerini zayıflatır.
Sıkça sorulan sorular
Polis telefonumu kararsız inceleyebilir mi? Hayır. Hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararı gerekir. Rıza gösterseniz bile kararsız inceleme usule aykırıdır.
Usule aykırı aramada bulunan uyuşturucu delil olur mu? Hukuka aykırı aramada elde edilen deliller hükme esas alınamaz.
Kollukta avukatsız verdiğim ifade aleyhime kullanılır mı? Hakim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Kullanmak İçin Bulundurma mı, Ticaret mi? · Gizli Soruşturmacı ve Kışkırtıcı Ajan
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Uyuşturucu davalarının sonucu çoğu zaman soruşturma aşamasında toplanan delillerle belirlenir. Telefon yazışmaları, ev aramasında bulunan hassas terazi veya paketler, alıcıların ifadeleri bu delillerin başında gelir. Ancak bu delillerin kanunda gösterilen usule uygun toplanması şarttır. Usule aykırı elde edilen deliller, ne kadar güçlü görünürse görünsün, hükme esas alınamaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
