Medikal Malpraktis Davalarında İdarenin Sorumluluğunu Azaltan veya Ortadan Kaldıran Haller
Hatalı tıbbi müdahale ile zarar arasındaki nedensellik bağının idareden bağımsız bir neden tarafından kesilmesi halinde idarenin tazminat sorumluluğu azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir. Nedensellik bağını kesen etkenler farklı şekillerde ortaya çıkabilir.
- Zarar Görenin Davranışı
Hastanın tedaviyi aksatması, hekimin tavsiyelerine uymaması veya iyileşmesini riske atacak davranışlarda bulunması; tedaviden beklenen faydanın sağlanamamasına ya da hastanın zarar görmesine neden olabilir. Tıbbi müdahalenin hatalı olduğu durumlarda ise hastanın kusurlu fiili, zararın telafi edilmesine engel olabileceği gibi ağırlaşmasına da neden olabilir. Hastanın kusurlu fiilleri, hatalı tıbbi müdahale ile uğranılan zarar arasındaki nedensellik bağını ortadan kaldırdığı ölçüde tazminattan indirilecektir. Zarar, iki kusurun birleşmesi nedeniyle ortaya çıkabileceği gibi hastanın kusurlu fiili, hatalı tıbbi müdahaleyi ikinci plana atıp zararın doğrudan sebebi haline gelmişse nedensellik bağının tamamen ortadan kalkması nedeniyle idarenin tazminattan sorumlu olmayacağı kabul edilir. Su içmemesi gerektiği açıkça söylenen hastanın su içmesi nedeniyle zarar gördüğü olayda hastanın kendi kusurlu fiilinin sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğine karar verilmiştir. Hastanın kusurlu fiili ile hatalı tıbbi müdahalenin zarara olan etkisinin oranı, hakimin takdirinde olduğu gibi tespit edilmesi konusunda bilirkişiden destek alınabilir. Hastanın kusuru nedeniyle idarenin sorumluluğunun ortadan kalkması için hastanın kusurlu davranışı, neticesi hakkında riskleri bilerek yapmış olması gerekir. Dolayısıyla aydınlatılmış onam, burada da önem arz etmektedir.
- Üçüncü Kişinin Davranışı
Hastanın kusurlu fiilinde olduğu gibi üçüncü kişinin kusurlu davranışı da idarenin kusurlu davranışı ile birlikte zarara etki etmiş olabilir. Üçüncü kişi ile idare müteselsil sorumlu kabul edilmekle birlikte üçüncü kişinin kusuru idarenin kusurunu ağır derecede bastırıyorsa idarenin kusuru ile nedensellik bağının kesildiği kabul edilir. Üçüncü kişinin gerçek veya tüzel kişi olmasının bir önemi yoktur. Üçüncü kişinin kusurlu fiili, zarara etki ettiği orandan idareyi tazminattan kurtaracaktır. Anne-babanın denetim ve gözetim yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle zararın büyüdüğü olayda Danıştay, kusur oranlarını eşit şekilde paylaştırarak tazminatı %50 oranında indirmiştir.
- Mücbir Sebep ve Beklenmeyen Hal
Mücbir sebep, idarenin iradesinin dışındaki meydana gelen deprem, yangın, sel vb. dış nedenlerin karşı konulması mümkün olmayan etkileri nedeniyle zararın meydana gelmesi halidir. Beklenmeyen halden farkı, nedensellik bağına etki eden nedenin idarenin dışındaki bir etkenden kaynaklanmasıdır. Beklenmeyen hal durumunda ise zarar idare tarafından öngörülemeyeceğinden idarenin hizmet kusurunun olmayacağı kabul edilir ancak koşulları oluşması halinde kusursuz sorumluluğa ilişkin düzenlemeler uygulama alanı bulabilir. Öngörülemezlik, olayın özelliklerine göre hakim tarafından takdir edilecektir.
- Komplikasyon (Önlenemezlik)
Tıbbi müdahalede zararın öngörülebildiği ancak önlenemediği durumlara komplikasyon adı verilir. Komplikasyon, malpraktisin aksine tedavinin güncel tıp biliminin pozitif verilerine uygun bir şekilde yürütülmesine, dikkat ve özen yükümlülüğüne uygun bir şekilde davranılmasına rağmen zararın meydana gelmesi haline denir.
Örnek olarak; Enjeksiyonların tekniğinin uygun yapılması durumunda da daha önceden öngörülmeyecek ve önlenemeyecek arazların ortaya çıkabileceğinin tıbben bilinen bir gerçek olduğu ve enjeksiyonu uygulayan personele herhangi bir kusur atfedilemediği olayda Bölge İdare Mahkemesi, idarenin kusurlu veya kusursuz sorumluluğuna gidilemeyeceğine karar vermiştir. İstenmeyen neticenin komplikasyon olarak değerlendirilebilmesi için hastanın bu netice hakkında aydınlatılması ve bu komplikasyon riskini bilen hastanın yine de işleme rıza göstermesi gerekir. Komplikasyon hakkında bilgi sahibi olan hastanın rızası ile yapılan tıbbi işlem sırasında meydana gelen zarar, “İzin Verilen Risk Alanı“ içinde yer aldığından tazmin sorumluluğu doğmayacaktır.
