Kenevir Ekme Suçu ve Cezası
Bahçesinde veya tarlasında kenevir yetiştiren bir kişi, olayın şartlarına göre çok farklı suçlardan yargılanabilir. Bitkiler henüz topraktayken yakalanmak ile sökülüp kurutulduktan sonra yakalanmak arasında büyük fark vardır. Kişinin amacının kendi kullanımı mı yoksa satış mı olduğu da sonucu değiştirir.
Kenevir ekme suçu nerede düzenlenmiştir?
Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek, TCK’da değil, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’un 23. maddesinin 5. fıkrasında düzenlenmiştir. Bu fıkrada iki ayrı suç tanımlanır:
- Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek (fıkranın birinci cümlesi),
- Yalnızca kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla kenevir ekmek (fıkranın ikinci cümlesi). Bu ikinci hal daha hafif cezaya bağlanmıştır.
Kenevir ekme suçu bir tarlada, bahçede hatta saksıda işlenebilir. Suçun oluşması için bitkinin dikili halde, yani topraktan sökülmemiş olarak bulunması gerekir.
20 kök kriteri hala geçerli mi?
Yargıtay’ın eski kararlarında, başkaca bir delil yoksa 20 köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında değerlendirileceği kabul ediliyordu. Ancak Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin son dönem uygulamasında 20 kök ölçütü tek başına yeterli sayılmamaktadır. Kök sayısının yanında şunlar da birlikte değerlendirilir:
- Yapılan ihbarın niteliği,
- Kenevirlerden elde edilebilecek esrar miktarı,
- Bitkilerin ele geçiriliş şekli,
- Kişinin esrar kullanıcısı olup olmadığı.
Bu yüzden kişinin kendi kullanımı için ektiğini beyan etmesi halinde, CMK 75. maddesine göre biyolojik örnek alınarak kullanıcı olup olmadığının tespiti önem taşır (10. CD, 2021/4264 E., 2022/5713 K.).
Soruşturmada neler tespit edilmelidir?
Dikili kenevir bulunan bir olayda kolluk ve Cumhuriyet savcılığının şu tespitleri yapması gerekir:
- Bitkilerin yerinde fotoğraflanması,
- Bitkilerin zirai faaliyet (sulama, çapalama gibi bakım) sonucu mu yetiştiği, yoksa kendiliğinden mi bittiği,
- Bitkilerin sayısı, boyu ve dişi mi erkek mi olduğu,
- Bitkilerden ne kadar esrar elde edilebileceğine dair kriminal rapor.
Bu tespitler eksik yapılmışsa verilen hüküm bozma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Sökülmüş kenevir ve elde edilen esrar
Kenevir topraktan sökülüp kurumaya bırakılmış veya esrar haline getirilmişse artık ekim suçu değil, uyuşturucu bulundurma gündemdedir. Kişinin amacına göre:
- Satmak için bulunduruyorsa TCK 188/3,
- Kullanmak için bulunduruyorsa TCK 191
uygulanır. Hem dikili kenevir hem de sökülmüş veya kurutulmuş bitki ele geçmişse, iki ayrı suç oluşabilir: dikili olanlar için 2313 sayılı Kanun’daki ekim suçu, sökülmüş olanlar için TCK 188/3 veya 191.
Kenevirin kurutulup elenerek esrar haline getirilmesi ise imal suçu sayılmaz; Yargıtay bunu üretim ve ayıklama olarak görür.
“Ben ektim” demek yeterli mi?
Hayır. Bazı sanıklar, daha az ceza alacağını düşünerek ya da başkasını korumak için elindeki esrarı kendisinin yetiştirdiğini söyleyebilir. Yargıtay, bu tür bir ikrarın kenevir kökü veya hasat artığı gibi maddi bulgularla desteklenmesi gerektiğini kabul eder. Ekim suçu tohumun toprağa ekilmesinden hasada kadar süren bir süreci ifade ettiğinden, bu süreci gösteren somut delil yoksa ekim suçundan mahkûmiyet verilemez (10. CD, 2020/9613 E., 2021/5849 K.).
Sıkça sorulan sorular
Bahçede birkaç kenevir yetiştirmek suç mu? Evet. Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek, kendi kullanımı için bile olsa 2313 sayılı Kanun’a göre suçtur; kendi kullanımı için ekim daha hafif cezaya bağlanmıştır.
Kenevir kendiliğinden bittiyse ne olur? Bitkilerin zirai faaliyet sonucu yetişip yetişmediği araştırılmalıdır. Bakım yapılmadığı ve kişinin esrar elde etme amacı bulunmadığı anlaşılırsa ekim suçundan söz edilemeyebilir.
Kaç kök kenevir ticaret sayılır? Kesin bir sayı yoktur. Kök sayısı, elde edilebilecek esrar miktarı ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Uyuşturucu İmal Etme Suçu · Kullanmak İçin Bulundurma mı, Ticaret mi?
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
