Uyuşturucu Ticaretinde Zincirleme Suç
Uyuşturucu ticareti davalarında sanığın bir kez değil, birden fazla kez satış yaptığı sıkça iddia edilir. Bu durumda TCK 43’teki zincirleme suç hükümleri gündeme gelir ve verilecek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Ancak zincirleme suçun uygulanması için bazı şartların birlikte bulunması gerekir.
Zincirleme suç nedir?
Zincirleme suç, bir kişinin aynı suç işleme kararının icrası kapsamında, farklı zamanlarda aynı suçu birden fazla kez işlemesidir. Bu durumda kişiye her eylem için ayrı ceza verilmez; tek bir ceza belirlenir ve bu ceza artırılır.
Uyuşturucu ticaretinde suçun mağduru kamu olduğundan, farklı kişilere satış yapılması zincirleme suçun uygulanmasına engel değildir.
Hangi durumlarda zincirleme suç uygulanır?
- Farklı zamanlarda satış: Sanık bir gün A’ya, birkaç gün sonra B’ye uyuşturucu satmışsa ve bu satışlar aynı kararın devamıysa zincirleme suç uygulanır.
- Aynı zaman diliminde farklı kişilere satış: Aynı parkta kısa aralıklarla farklı kişilere satış yapılması da zincirleme suç kapsamında değerlendirilir.
- Aynı kişiye farklı zamanlarda satış: Örneğin sanık bir kişiye farklı tarihlerde birkaç kez satış yapmışsa yine zincirleme suç hükümleri uygulanır.
Yargıtay, farklı tarihlerde gerçekleştiği sabit olan satışlar için zincirleme suç hükümleri uygulanmadan eksik ceza verilmesini bozma sebebi saymıştır (10. CD, 2021/2058 E., 2022/3568 K.).
Hangi durumlarda zincirleme suç uygulanmaz?
1. Tek alışverişte birden fazla alıcı varsa: Örneğin üç arkadaş aynı akşam satıcıya birlikte gidip tek bir alışverişle uyuşturucu alır ve aralarında paylaşırsa, satıcı açısından tek bir satış eylemi vardır; alıcı sayısı kadar suç oluşmaz. Ancak aynı kişiler farklı günlerde ayrı ayrı alışveriş yapmışsa her biri ayrı bir eylem sayılır ve zincirleme suç gündeme gelir.
2. Satış ispatlanamazsa: Her bir satış eyleminin somut delillerle ispatlanması gerekir. Yalnızca bir tanığın soyut beyanı veya kesin olmayan telefon görüşmeleri yeterli değildir. Yargıtay, ispatlanamayan satış iddialarına dayanarak zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasını bozma sebebi saymıştır (10. CD, 2020/15826 E., 2022/3627 K.).
3. Yeni bir suç işleme kararı varsa: Kişi elindeki uyuşturucuyu satarak bitirmiş, daha sonra yeniden uyuşturucu temin ederek satmaya başlamışsa, her dönem ayrı bir suç kabul edilir. Örneğin elindeki esrarı Ocak ayında satarak tüketen, Şubat ayında yeniden mal alarak satışa devam eden kişi iki ayrı suçtan sorumlu olur. Yakalanan ve hakkında soruşturma başlayan kişinin daha sonra yeniden satış yapması da bağımsız bir suçtur (10. CD, 2020/18577 E., 2022/3427 K.).
4. Gizli soruşturmacıya yapılan satışlar: Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, yasal olarak görevlendirilmiş gizli soruşturmacıya aynı suç işleme kararı kapsamında birden fazla kez satış yapılması halinde zincirleme suç hükümleri uygulanmaz (10. CD, 2022/11322 E., 2022/10241 K.).
Nitelikli hal ile zincirleme suç birleşirse
Zincirleme suç kapsamındaki eylemlerden biri temel şekliyle, diğeri cezayı artıran bir nitelikli halle işlenmiş olabilir. Örneğin bir satış sıradan bir yerde, diğeri okulun 200 metre yakınında yapılmış olabilir. Bu durumda ceza, daha ağır olan nitelikli hale göre belirlenir ve ardından zincirleme suç artırımı yapılır. Birden fazla nitelikli hal bir araya gelmişse, en fazla artırım gerektiren hal esas alınır.
Savunma açısından önemi
Zincirleme suçun uygulanıp uygulanmaması, cezayı doğrudan etkiler. Her satış iddiasının ayrı ayrı delillerle desteklenip desteklenmediği, satışların tarihleri ve aradaki süre dikkatle incelenmelidir. İspatlanamayan her iddia, cezanın artırılmasına dayanak yapılamaz.
Sıkça sorulan sorular
İki farklı kişiye uyuşturucu satan kişiye kaç ceza verilir? Aynı suç işleme kararı kapsamındaysa tek ceza verilir ve bu ceza zincirleme suç nedeniyle artırılır.
Zincirleme suçta ceza ne kadar artırılır? TCK 43’e göre dörtte birden dörtte üçe kadar.
Soruşturma sürerken tekrar uyuşturucu satan kişi ne olur? Yeni bir suç işleme kararı oluştuğu kabul edilir ve ayrı bir suçtan yargılanır.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Uyuşturucu Ticaretinde Seçimlik Hareketler
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
