Uyuşturucu İmal Etme Suçu
Uyuşturucu imal etmek, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen ve en ağır cezayı gerektiren uyuşturucu suçlarından biridir. Bu suçun hapis cezası 20 yıldan 30 yıla kadardır; ayrıca adli para cezası da verilir. Bu kadar ağır bir yaptırımı olan suçta, hangi eylemin “imal” sayılacağı sorusu büyük önem taşır.
Uyuşturucu imal etmek ne demektir?
Kanun, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak imal edilmesini suç sayar. İmal üç farklı şekilde gerçekleşebilir:
- Yeni bir madde elde etmek: Kendisi uyuşturucu olmayan iki veya daha fazla maddenin kimyasal tepkimeye sokulmasıyla bağımlılık yapan bir madde elde edilmesi.
- Dönüştürmek: Bir uyuşturucunun başka bir uyuşturucuya dönüştürülmesi. Örneğin ham afyonun morfine veya eroine dönüştürülmesi.
- Arıtmak ve saflaştırmak: Mevcut bir uyuşturucunun içindeki yabancı maddelerin ayıklanarak saflık oranının yükseltilmesi.
Bu tanım, Türkiye’nin de taraf olduğu 1961 tarihli Uyuşturucu Maddelere Dair Tek Sözleşme ile de uyumludur. Sözleşme, imali uyuşturucu elde etmeyi sağlayan tüm işlemler olarak tanımlar ve arıtma ile dönüştürmeyi de bu kapsama alır. Bitkinin tarım yoluyla yetiştirilmesi ise imal tanımının dışında bırakılmıştır.
Hangi işlemler imal sayılmaz?
Kural basittir: maddenin niteliğini değiştirmeyen işlemler imal değildir. Maddenin yalnızca fiziksel görünümünü değiştiren, onu kullanıma veya satışa hazır hale getiren işlemler bu gruptadır. Yargıtay’ın bu konudaki bazı kararları şunlardır:
- Kenevirin kurutulup elenmesi: Kenevir yapraklarının toplanıp kurutulması ve elenerek toz esrar haline getirilmesi, üretim ve ayıklama niteliğindedir; imal sayılmaz (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2009/20671 E., 2013/4667 K.).
- Kenevir yetiştirip esrar elde etmek: Kenevirin yetiştirilmesi, yapraklarının toplanıp ufalanması ve toz haline getirilmesi de maddenin doğal niteliğini koruduğu için imal değildir. Ele geçen malzemelerin uyuşturucu imalinde kullanılacak nitelikte olmadığı bir olayda Yargıtay, imal suçundan verilen hükmü bozmuştur (10. CD, 2021/2782 E., 2021/7107 K.).
- Sentetik kannabinoidin tütüne emdirilmesi: Toz haldeki sentetik kannabinoidin asetonla çözülüp tütüne püskürtülmesi, mevcut maddenin çoğaltılması niteliğindedir. Yeni veya farklı bir uyuşturucu elde edilmediği için imal suçu oluşmaz (10. CD, 2022/14426 E., 2022/12603 K.).
Bu kararlarda ortak nokta, Yargıtay’ın kimyasal bir dönüşüm aramasıdır. Fiziksel bir şekil değişikliği, ne kadar emek gerektirirse gerektirsin, tek başına imal için yeterli değildir.
İmal sayılmazsa hangi suç oluşur?
İmal sayılmayan bir işlem, kişiyi otomatik olarak suçsuz kılmaz. Somut olayın şartlarına göre:
- Madde satış amacıyla hazırlanmış veya bulunduruluyorsa TCK 188/3’teki uyuşturucu ticareti suçu,
- Kişisel kullanım amacıyla hazırlanmışsa TCK 191’deki kullanmak için bulundurma suçu,
- Kenevir ekimi söz konusuysa 2313 sayılı Kanun’daki ekim suçu
gündeme gelebilir. Ancak bu suçların cezaları, imal suçuna göre belirgin şekilde daha düşüktür. Bu yüzden doğru niteleme, sanığın alacağı cezayı yıllarca değiştirebilir.
İmal suçunda delil durumu neden önemli?
İmal iddiasının kanıtlanması için ele geçen araç, gereç ve kimyasalların gerçekten uyuşturucu üretmeye elverişli olup olmadığı teknik olarak incelenmelidir. Bu konuda genellikle Adli Tıp Kurumu veya kriminal laboratuvarlardan uzman raporu alınır. Rapor alınmadan ya da eksik araştırmayla imal suçundan hüküm kurulması bozma sebebidir.
Savunma açısından sorulması gereken temel sorular şunlardır: Ortada kimyasal bir dönüşüm var mı? Ele geçen malzemeler imalata uygun mu? Yoksa yapılan işlem sadece maddenin fiziksel halini mi değiştirdi?
Sıkça sorulan sorular
Kenevir kurutmak uyuşturucu imal etmek mi? Hayır. Yargıtay’a göre kenevirin kurutulup elenmesi maddenin niteliğini değiştirmediği için imal değildir. Amaca göre ticaret veya kullanmak için bulundurma suçu oluşabilir.
Uyuşturucu imal etmenin cezası nedir? TCK 188/1’e göre 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Nitelikli hallerde ceza artırılır.
Uyuşturucuyu saflaştırmak imal sayılır mı? Evet. Arıtma ve saflaştırma, Kanun ve Tek Sözleşme’ye göre imal kapsamındadır.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Uyuşturucu Ticaretinde Seçimlik Hareketler · Kenevir Ekme Suçu ve Cezası
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
