Uyuşturucu Ticaretinde Seçimlik Hareketler
“Uyuşturucu ticareti” denince çoğu kişinin aklına yalnızca satmak gelir. Oysa TCK 188/3, uyuşturucuyla ilgili birbirinden farklı birçok davranışı aynı suçun kapsamına alır. Bu hareketlerden herhangi birini yapmak, suçun oluşması için yeterlidir. Suçun cezası 10 yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezasıdır.
Seçimlik hareketli suç ne demek?
Kanun, uyuşturucunun ülke içinde ruhsatsız olarak satılmasını, satışa arz edilmesini, başkalarına verilmesini, sevk edilmesini, nakledilmesini, depolanmasını, satın alınmasını, kabul edilmesini ve bulundurulmasını cezalandırır. Bunlara “seçimlik hareketler” denir.
Uygulamada bu hareketler çoğu zaman iç içedir. Örneğin bir kişi uyuşturucuyu satın alır, bir yere taşır ve orada bir süre sakladıktan sonra satar. Aynı madde üzerinde yapılan bu hareketler tek suç oluşturur. Ancak her hareket başlı başına ayrı bir kararla, farklı maddeler üzerinde yapılmışsa durum değişir; bu konu zincirleme suç yazımızda anlatılmıştır.
Önemli bir sınır: Satın alma, kabul etme ve bulundurma eylemleri kullanmak amacıyla yapılmışsa TCK 188/3 değil, daha hafif cezalı TCK 191 uygulanır.
a. Satmak
Satmak, uyuşturucunun bir bedel karşılığında başkasına devredilmesidir. Bu suçta miktarın hiçbir önemi yoktur; 0,5 gram satış bile suç oluşturur.
Ancak satılan maddenin gerçekten uyuşturucu olduğu mutlaka ispatlanmalıdır. Yargıtay, üzerinde kokain bulaşığı bulunan hassas teraziye rağmen, satılan maddenin kendisinin ele geçirilip analiz edilemediği bir dosyada satış suçunun unsurlarının oluşmadığına karar vermiştir (Yargıtay 20. CD, 2015/12447 E., 2018/5870 K.).
b. Satışa arz etmek
Satışa arz, uyuşturucuyu satma iradesini dışa vurmaktır. Satış henüz gerçekleşmemiş olsa bile suç tamamlanır. Sosyal medyada uyuşturucu fotoğrafları paylaşarak ilan vermek veya mesajla fiyat teklif etmek bu kapsamda değerlendirilir.
c. Başkalarına vermek
Vermek, uyuşturucunun bedel alınmadan başkasına devredilmesidir. Bir arkadaşa ücretsiz uyuşturucu vermek de bu nedenle TCK 188/3 kapsamında suç oluşturur. Suçun tamamlanması için veren ve alan kişinin iradelerinin birleşmesi ve maddenin zilyetliğinin devredilmesi gerekir.
d. Sevk etmek ve nakletmek
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu iki kavramı birbirinden şöyle ayırır:
- Nakletmek: Maddenin sahibi veya zilyedi olsun olmasın, uyuşturucuyu kullanma dışında bir amaçla bir yerden başka bir yere bizzat ya da kendisine bağlı çalışan kişiler aracılığıyla götürmektir. Nakil bedelli de bedelsiz de olabilir.
- Sevk etmek: Uyuşturucunun sahibi veya zilyedi olan kişinin, maddeyi başka bir yere bir başkası aracılığıyla göndermesidir.
Kısaca, sevk eden maddeyi gönderen; nakleden ise onu bizzat götüren kişidir. Kendi kullanımı için uyuşturucu taşıyan kişi ise nakletme suçunu değil, TCK 191’deki suçu işler.
e. Depolamak
Depolamak, başkasına ait uyuşturucuyu bir bedel karşılığında veya bedelsiz olarak, uzun ya da kısa süre saklamaktır. Maddenin evde, bahçede, çantada veya yatakta saklanması arasında fark yoktur. Depolama suçunu işleyen kişi, başkasına ait maddeyi saklayıp gizleyen kişidir.
Yargıtay, üvey annesi tarafından getirilen paketler halindeki uyuşturucuyu kendi yatağının altında saklayan sanığın depolama suçunu işlediğini kabul etmiştir (10. CD, 2014/3248 E., 2014/5067 K.).
f. Satın almak, kabul etmek, bulundurmak
Bu üç hareket, maddenin kullanım amacı dışında edinilmesi veya elde tutulması halinde suç oluşturur. Kullanmak amacıyla satın alma, kabul etme veya bulundurma ise TCK 191 kapsamındadır. Bu ikisini ayırmak, uyuşturucu davalarının en kritik noktasıdır ve ayrı bir yazıda ele alınmıştır.
Sıkça sorulan sorular
Arkadaşıma ücretsiz uyuşturucu vermek suç mu? Evet. Bedel almadan vermek de TCK 188/3’teki “başkalarına vermek” hareketi kapsamında suçtur.
Başkasının uyuşturucusunu evde saklamak suç mu? Evet. Başkasına ait uyuşturucuyu saklamak depolama suçunu oluşturur.
Uyuşturucu satışı için ilan vermek suç mu? Evet. Satış gerçekleşmese bile satışa arz suçu tamamlanır.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Kullanmak İçin Bulundurma mı, Ticaret mi? · Uyuşturucu Ticaretinde Zincirleme Suç
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
