Uyuşturucu İhraç Etme Suçu
Uyuşturucu ihraç etme suçu, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak Türkiye’den yurt dışına çıkarılmasıdır. Suç TCK 188/1’de düzenlenmiştir ve imal ile ithal suçlarıyla aynı cezayı, yani 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir. İthal suçundan en önemli farkı, ihraçta teşebbüsün mümkün olmasıdır.
İhraç suçu nasıl oluşur?
Suçun oluşması için maddenin türü, miktarı veya çeşidi önemli değildir. Ancak kişinin maddeyi kendi kullanımı dışında bir amaçla yurt dışına çıkarmaya çalışması gerekir. Yakalanan miktar, paketleme şekli ve diğer deliller bu amacı ortaya koymak için birlikte değerlendirilir.
Suç, uyuşturucu sınırı geçip ülke dışına çıktığında tamamlanır. Gümrükten çıkış yapılan yerlerde bu an, gümrük kontrolünden geçilmesiyle belirginleşir.
İhraç suçunda teşebbüs ne zaman olur?
İhraç suçu, icra hareketleri parçalara bölünebilen bir suçtur. Bu yüzden suça teşebbüs mümkündür. Uygulamada belirleyici olan, gümrük memuruna beyanda bulunulup bulunulmadığıdır:
| Yakalanma anı | Genel olarak oluşan suç |
|---|---|
| Gümrük memuruna beyandan sonra, sınır geçilmeden | İhraca teşebbüs |
| Gümrük memuruna beyandan önce | İhraç henüz başlamamış sayılır; bulundurma veya nakletme suçu (TCK 188/3) |
| Sınır geçildikten sonra | Tamamlanmış ihraç |
Yargıtay’ın incelemesine konu bir olayda sanık, uyuşturucuyu yurt dışına çıkarmak amacıyla gümrük kapısı olan bir yere gitmiş, ancak gümrük memuruna beyanda bulunmadan yakalanmıştır. Yargıtay, bu aşamada ihraç suçunun icra hareketlerine henüz başlanmadığını, eylemin bulundurma veya nakletme suçunu oluşturduğunu belirtmiştir (10. CD, 2021/552 E., 2022/3937 K.).
Başka bir dosyada ise uyuşturucu gümrük memuruna beyan aşamasında tespit edilmiştir. Yargıtay burada ihraç suçuna teşebbüsün oluştuğunu, eylemin tamamlanmış ihraç veya nakletme olarak nitelendirilemeyeceğini kabul etmiştir (10. CD, 2020/823 E., 2020/4445 K.).
Teşebbüs ve nakletme aynı anda varsa hangi ceza verilir?
Bazı durumlarda aynı eylem hem “ihraca teşebbüs” hem de “tamamlanmış nakletme” suçunun unsurlarını taşıyabilir. Bu halde TCK 44’teki fikri içtima kuralı uygulanır. Mahkeme iki suç için de cezayı ayrı ayrı hesaplar ve sonuç olarak daha ağır olan cezaya hükmeder. Teşebbüs indirimi uygulanmış ihraç cezası, nakletme cezasından daha düşük kalabilir; bu durumda nakletme suçundan ceza verilir.
Savunma açısından dikkat edilecek noktalar
- Yakalamanın gümrük beyanından önce mi sonra mı olduğu tutanaklardan açıkça tespit edilmelidir.
- Maddenin kişisel kullanım miktarını aşıp aşmadığı araştırılmalıdır.
- Kişinin seyahat amacı, bilet bilgileri ve ulaşım kayıtları incelenmelidir.
Bu ayrıntılar, ihraç ile bulundurma suçu arasındaki farklı cezalar nedeniyle sonucu doğrudan etkiler.
Sıkça sorulan sorular
Uyuşturucu ihraç etmenin cezası nedir? TCK 188/1’e göre 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Teşebbüs aşamasında kalırsa ceza indirilir.
Havalimanında uçağa binmeden yakalanan kişi ihraçtan mı yargılanır? Gümrük memuruna beyan yapılmışsa genellikle ihraca teşebbüs; beyandan önce yakalanmışsa bulundurma veya nakletme suçu gündeme gelir.
İhraç suçuna hangi mahkeme bakar? Ağır Ceza Mahkemesi.
İlgili yazılar: TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçu Rehberi · Uyuşturucu İthal Etme Suçu
Kaynak: İbrahim Altınok, Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar: Uyuşturucu Madde Suçları, Güncellenmiş 2. Baskı, Türkiye Adalet Akademisi, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar Serisi No. 13.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki destek alınız.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
